Uszkodzenia turbosprężarek

Turbosprężarki są dość delikatnymi elementami składowymi jednostki napędowej.
Podczas nieumiejętnego eksploatowania ulegają uszkodzeniu. Poniżej przedstawiamy rodzaje uszkodzeń oraz przyczyny ich powstawania. Opisujemy także sposoby zapobiegania uszkodzeniom turbin w trakcie eksploatacji.

Brak smarowania

Brak smarowania to jedna z najczęstszych przyczyn awarii turbosprężarki. Jeżeli nie jest ona zasilana wystarczającą ilością oleju, dochodzi do jej uszkodzenia w bardzo krótkim czasie.
Powodem są bardzo wysokie prędkości obrotowe turbosprężarki.

SKUTKI

  • Na skutek uszkodzenia łożyska wirniki turbiny i sprężarki mogą uderzyć w korpus turbosprężarki.

    Można to poznać po śladach tarcia na korpusie.

  • Przy zbyt niskim ciśnieniu doładowania przez turbosprężarkę silnik wykazuje zbyt małą moc. Elementy wirujące nie osiągają maksymalnej prędkości obrotowej i nie mogą przez to wytworzyć pełnego ciśnienia doładowania. Przyczyną tego jest półpłynne tarcie spowodowane brakiem smarowania.
  • Z układu wydechowego wydostaje się czarny dym. To skutek zasilania silnika zbyt małą ilością powietrza, co powoduje podawanie za bogatej mieszanki paliwowo-powietrznej.
  • Na wałku widoczne są wyraźne zmiany koloru.

    Powstają one na skutek tarcia i spowodowanej przez nie wysokiej temperatury pomiędzy wałkiem i łożyskami. Przyczyna jest brak smarowania. Gdy temperatura przekroczy określoną wartość, następuje napawanie materiału łożyska na wałek

    lub zespolenie tulei łożyskowej z wałkiem.
  • Złamany wałek

    to skutek długiej pracy turbosprężarki z niewystarczającą ilością oleju. Może przy tym dojść do wyżarzenia materiału wałka i jego złamania.
  • W przypadku zespolenia tulei łożyskowych zamontowanych na stałe w korpusie łożyska z wałkiem może dojść do obracania tulei w korpusie

  • Na skutek półpłynnego tarcia wałek może się gwałtownie zablokować w korpusie łożyska.
    Gdyby doszło do takiego gwałtownego zablokowania elementów wirujących, może odkręcić się nakrętka zabezpieczająca wirnik sprężarki.
  • Po uderzeniu w korpus turbosprężarki elementy wirujące mogą wykazywać znaczne niewyważenie. Istnieje niebezpieczeństwo zniszczenia łożyska promieniowego

  • Ze względu na stosowanie niewłaściwego oleju lub wyłączenie gorącego silnika może dojść do zanieczyszczenia nagarem korpusu łożyska.
  • Łożysko promieniowe uległo zatarciu.
  • Łożysko osiowe wykazuje ślady zatarcia lub osady nagaru olejowego.
  • Wybite łożyska mogą powodować zbyt duże zataczanie wałka, co z kolei może doprowadzić do uszkodzenia kołnierza łożyska.

PRZYCZYNY

  • Poziom oleju w silniku jest za niski. Na skutek tego zarówno silnik, jak i turbosprężarka są niewystarczająco smarowane i chłodzone olejem.
  • Użyty olej nie jest wystarczająco odporny na działanie temperatury.
  • Powoduje to zwiększenie wydzielania nagaru olejowego. Na skutek tego przewód zasilający olejem turbosprężarkę oraz otwory olejowe w korpusie łożysk turbosprężarki mogą zostać zanieczyszczone nagarem.
  • W przypadku wyłączenia zbyt gorącego silnika otwór doprowadzający olej może zostać zanieczyszczony nagarem, co spowoduje niewystarczające zasilanie olejem turbosprężarki.
  • Jeżeli zimny silnik zostaje od razu po uruchomieniu rozpędzony do wysokiej prędkości obrotowej, istnieje niebezpieczeństwo niewystarczającego smarowania olejem turbosprężarki.
  • Jeśli w obiegu oleju znajdują się ciała obce, np. brud lub pozostałości uszczelek, może zatkać się przewód zasilający olejem turbosprężarkę lub korpus łożyska.
  • Jeżeli lepkość oleju jest zbyt wysoka, następuje opóźniony transport oleju do łożysk, przez co nie jest zagwarantowane wystarczające zasilanie olejem turbosprężarki. Przy zbyt niskiej lepkości oleju jego nośność jest zbyt mała, co z kolei może powodować tarcie.
  • Przy zasilaniu silnika biodieslem lub olejem roślinnym zachodzi niebezpieczeństwo zgęstnienia oleju silnikowego. To zwiększa jego lepkość, a on sam nie może być tłoczony przez niewielkie otwory olejowe w turbosprężarce.
  • Przekrój otworu zasilającego korpus łożyska może być zredukowany przez nieprawidłową uszczelkę kołnierzową lub na skutek użycie płynnego środka uszczelniającego.

ŚRODKI ZARADCZE I ZAPOBIEGANIE

  • Silnik musi być nagrzewany i nie może być wyłączany gorący: musi móc wcześniej wystygnąć.
  • Silnik musi być zasilany wystarczającą ilością oleju.
  • Dopuszczalne jest tylko stosowanie olejów silnikowych, zatwierdzonych przez producenta pojazdu i silnika.
  • Należy unikać jazdy na krótkich trasach
  • należy bezwzględnie przestrzegać okresów międzyprzeglądowych podanych przez producenta.
  • Należy używać tylko najwyższej jakości filtrów oleju przeznaczonych do danego typu pojazdu.
  • Należy używać zawsze odpowiedniego zestawu montażowego turbosprężarki. Nie stosować sylikonu jako element uszczelniający turbosprężarkę

  • Przy zasilaniu silnika biodieslem lub olejem roślinnym należy skrócić okresy między serwisowe co najmniej o połowę.